Het kan je niet zijn ontgaan dat de vormgeving van {Javakwartier} draait om deze twee boogjes: {}. Accolades heten ze. Ze worden in de taal, wiskunde en muziek gebruikt om een verbinding aan te geven. Hartstikke mooi en symbolisch natuurlijk, maar voor {Javakwartier} ligt de oorsprong van deze boogjes toch ergens anders: bij het viaduct. Wie het Javakwartier kent, kent ook het spoorviaduct tussen de Eerste Van Swindenstraat en de Javastraat. Dé verbinding tussen de Dapperbuurt en de Indische Buurt. 

Station Muiderpoort bij de Javastraat rond 1910

Station Muiderpoort rond 1910 tussen de Eerste van Swindenstraat en de Javastraat. Foto: Stadsarchief Amsterdam

Vroeger lag het Muiderpoortstation, toen nog heel klein, daar waar het viaduct nu is, aan het einde van de Javastraat. Er was een normale, gelijkvloerse spoorwegovergang naar de Eerste van Swindenstraat. Wanneer de spoorbomen dicht waren, en dat was nogal vaak, moest het verkeer soms wel twintig minuten wachten. De buurt werd hierdoor afgezonderd van de rest van de stad. Buurtvereniging Ceram (vernoemd naar het Ceramplein) ondernam actie en schreef in juni 1902 een brief naar de Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid:

“Overtuigd, dat beiden der daarbij betrokken spoorwegdirectiën ons gevoelen volkomen zullen deelen, hebben wij de eer Uwe Excellentie beleefdelijk te verzoeken het daarheen te willen leiden, dat in die dwingende behoefte, hetzij door een tunnel of viaduct ter beoordeeling van de daartoe door Uwe Excellentie aangewezen deskundigen, ten spoedigste worde voorzien (…)”

Er werd geluisterd: in 1905 werd er een voetgangersbrug bij het Muiderpoortstation gebouwd.

Voetgangersbrug station Muiderpoort tussen de Javastraat en de Eerste van Swindenstraat

De voetgangersbrug over station Muiderpoort, ca. 1934. Beeld: Stadsarchief Amsterdam

Voetgangers konden door de brug te allen tijde oversteken. Maar het bood nog steeds geen oplossing voor fietsers en (paard en) wagens. Bewonersvereniging Ceram bundelde toen zijn krachten met twee andere buurtverenigingen, Oud Watergraafsmeer en Linnaeus, en bleef strijden voor een andere oplossing. In 1926 werd toen eindelijk de knoop doorgehakt: station Muiderpoort moest verplaatst worden en het spoor verhoogd. Daarna duurde het nog maar liefst 13 jaar voordat de nieuwe doorgang eindelijk geopend werd.

Als je onder het spoor door loopt of fietst, zie je vandaag nog steeds een bronzen plaquette die aan de feestelijke opening herinnert. Erop afgebeeld is een verbroken spoorboom met de tekst ‘doorgang vrij oost is blij’. Datum: 15 oktober 1939. Met de opening van het spoorwegviaduct hoorde de Indische Buurt nu echt bij de stad, en liepen de Dappermarkt en de Javastraat in elkaar over.

De plaquette onder het spoorviaduct van de Eerste van Swindenstraat naar de Javastraat leest 'doorgang vrij oost is blij'

De plaquette onder het viaduct van de Eerste van Swindenstraat naar de Javastraat. Beeld: stationsinfo.nl

En wat dat nu te maken heeft met de {Javakwartier}-huisstijl? Zie onderstaande afbeelding! Ook de huiskleur is gebaseerd op het groene staal van het viaduct. Kijk de volgende keer maar wanneer je er langs komt.

Accolades volgen de vorm van het spoorviaduct

De huisstijl van {Javakwartier} is ontworpen door Based on a True Story. Bronnen van dit artikel: Stadsarchief Amsterdam, Ton Heijdra, Stationsinfo, Programma Historisering Indische Buurt.

Posted by Siem